Niestety, co pokazuje nasza praktyka, adwokat ZUS jest bardzo potrzebny, ponieważ szereg decyzji ZUS jest negatywnych dla Klientów – którym albo odmawia się prawa do świadczenia, albo kwestionuje się ich wysokość. Tematyka z którą najczęściej trafiają do nas Klienci, to emerytura pomostowa na specjalnych warunkach, z uwagi na pracę w warunkach szczególnych, renta z tytułu całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy, waloryzacja świadczeń. Zdarzają się również sytuacje, gdy ZUS kwestionuje podleganie ubezpieczeniom społecznych (tzw. pozorne zatrudnienie).
Prowadzenie spraw przeciwko ZUS w naszej kancelarii
Pierwszym krokiem jest spotkanie w Kancelarii, omówienie tematu i porada prawna ZUS. Podczas takiej konsultacji dokonujemy wstępnej weryfikacji dokumentów oraz powierzonej sprawy. Wówczas albo od razu rekomendujemy konkretne rozwiązania prawne, albo poddajemy temat dłuższej analizie, celem wypracowania najlepszego dla Klienta rozwiązania. Następnie sporządzamy odwołanie, które wysyłamy do ZUSu. Teoretycznie odwołanie nie musi spełniać szczególnych wymogów formalnych, niemniej w tym zakresie dbamy o nawet najdrobniejsze szczegóły. Zdarza się bowiem, że trafiają do nas Klienci, którzy sami pisali odwołanie, a z uwagi na nie zawarcie w jego treści wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie, otrzymywali niekorzystne wyroki wydawane na posiedzeniach niejawnych Sądów.
Po przekazaniu akt przez ZUS do Sądu, czekamy na pierwsze decyzje przewodniczącego. Najczęściej Sąd kieruje akta sprawy do biegłego / biegłych, bądź od razu wyznacza termin rozprawy. W zależności od powyższych decyzji, Kancelaria sporządza dalsze pisma procesowe lub reprezentuje Klientów na rozprawie. Celem minimalizacji stresu zawsze staramy się instruować Klientów jak zachować się przed Sądem, przekazujemy też jakich pytań mogą się spodziewać. W razie korzystnego wyroku, po ewentualnym złożeniu apelacji przez ZUS składamy obszerną, pisemną odpowiedź na apelację. W razie niepowodzenia przed Sądem I instancji, wystosowujemy apelację.
Długość trwania procesów
Oczywiście zależy to od konkretnego przypadku i tego, jak bardzo ma być rozbudowane postępowanie dowodowe. Sama procedura przydziału sprawy do konkretnego sędziego jest losowa. Już na tym etapie można mieć więcej lub nieco mniej szczęścia – trafiając do referatu spraw sędziego bardziej lub mniej obłożonego. Czas trwania postępowania w Sądzie I instancji determinują głównie: liczba i dostępność biegłych sądowych oraz ilość świadków. Zdarzają się sytuacje, że wyroki wydawane są na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzenia rozprawy. Ostatnio Kancelaria może pochwalić się uzyskaniem dla Klienta korzystnego orzeczenia po niespełna 4 miesiącach od złożenia odwołania.
Należy także pamiętać, że postępowanie jest co najmniej dwuinstancyjne. Apelacja od wyroku Sądu I instancji przysługuje obu Stronom – zarówno ZUS jak i Klientowi. Wnosi się ją za pośrednictwem Sądu I instancji do Sądu II instancji – tj. najczęściej Sądu Apelacyjnego lub Sądu Okręgowego. Reasumując należy przyjąć, że postępowanie sądowe może potrwać od kilku miesięcy do nawet kilku lat.
Przykład sprawy przeciwko ZUS z praktyki Kancelarii
Do Kancelarii zgłosił się Klient po przebytym w 2018 r. udarze, gdy nie miał jeszcze ukończonych 40 lat. W latach 2019 – 2020 r. pobierał rentę. Następnie w roku 2020 został uznany za zdolnego do pracy. Mimo dalszych, trwałych dolegliwości zdrowotnych i trudnościach w codziennym funkcjonowaniu. ZUS Oddział w Chorzowie odmówił Klientowi przyznania renty, ponieważ Komisja Lekarska orzeczeniem z dnia 27 stycznia 2025 r. stwierdziła, że odwołujący nie jest niezdolny do pracy. Zdaniem ZUS Klient był na tyle zdrowy, że przy pozostawaniu pod kontrolą lekarza może pracować. Kancelaria złożyła odwołanie, podając szeroką argumentację prawną. Wnioskowaliśmy o zmianę zaskarżonej decyzji i uznanie Klienta za częściowo niezdolnego do pracy.
Wymaga wyjaśnienia, że w przypadku częściowej niezdolności do pracy domniemywa się częściowe zachowanie zdolności do wykonywania pracy zgodnej z kwalifikacjami (dotychczasowej lub innej), w zakresie niższym niż znaczny. Pojęcie częściowej niezdolności do pracy sprowadzono do oceny rodzaju i charakteru pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, poziomem wykształcenia, wiekiem i predyspozycjami psychofizycznymi także, lecz niekoniecznie dotychczas wykonywanej. Dla dokonania miarodajnej oceny niezbędne jest ustalenie charakteru i warunków jej zatrudnienia na stanowisku najdłużej zajmowanym albo najwyżej kwalifikowanym, gdyż uwzględnieniu podlega praca, którą ubezpieczony wykonywał ostatnio w okresie swojej nieobniżonej zdolności zarobkowej; nie chodzi o przypadkowe ostatnie zajęcie, lecz o istotną aktywność zawodową w jego życiu (por. J. Pasternak, Pojęcie, s. 19); ważne jest to, czy i w jakim zakresie aktualny stan zdrowia umożliwia wykonywanie zatrudnienia, do którego predysponują posiadane kwalifikacje.
Naszym zdaniem z uwagi na znaczne naruszenie sprawności organizmu z powodu ww. schorzeń odwołujący w znacznym stopniu utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Kluczowe w sprawie okazały się sformułowane odpowiednie wnioski dowodowe, w tym o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu neurologii. Biegła nie miała żadnych wątpliwości, że część dolegliwości Klienta to utrwalone zmiany malacyjne mózgu (stopniowa ewolucja zmian poudarowych krwotocznych) oraz diplopia, które powodują że nigdy nie odzyska pełnej sprawności. Wobec kategorycznych wniosków płynących z opinii biegłej, Sąd Okręgowy w Katowicach XI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2 lipca 2025 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że od 1 października 2024 roku przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na stałe. Dalsze postępowanie dowodowe okazało się zbędne, a nawet sam radca prawny ZUS dołączył do pisma z ustosunkowaniem się do opinii biegłej oświadczenie lekarza orzecznika, który finalnie przychylił się do oceny stanu Klienta zaprezentowanej przez biegłą sądową. Od wyroku nie złożono apelacji.